Kraking, spotykany też pod angielską nazwą cracking lub niemiecką berstlining, to jedyna z metod bezwykopowych, która nie odnawia starej rury, lecz ją wymienia. Specjalna głowica przeciągana przez przewód rozkrusza go od środka, rozpycha odłamki w otaczający grunt i jednocześnie wciąga na to miejsce nową rurę. Co ważne, w ten sposób można zachować dotychczasową trasę sieci, a nawet zwiększyć średnicę rurociągu.
Poniżej wyjaśniamy, jak działa kraking rurociągów, kiedy jest niezbędny i czym różni się od renowacji rura w rurze.
Spis treści
Kraking rurociągu a kraking w chemii – nie mylić pojęć
Zanim przejdziemy do szczegółów, warto uporządkować nazewnictwo. Słowo „kraking” funkcjonuje w polszczyźnie w dwóch zupełnie różnych znaczeniach. W chemii oznacza rozkład długich węglowodorów na krótsze – to kraking termiczny i katalityczny, stosowany w przerobie ropy naftowej. W inżynierii sieci podziemnych kraking (cracking, berstlining) to technologia bezwykopowej wymiany rurociągu. Poniższy tekst dotyczy wyłącznie tego drugiego znaczenia.
Na czym polega kraking?
W metodzie kraking do starej rury wprowadza się głowicę rozkruszającą (tzw. nóż lub głowicę berstliningową) połączoną z wciąganym za nią nowym przewodem. Głowica, przeciągana z siłownika w wykopie odbiorczym, pęka i rozpycha ścianki starej rury na boki, tworząc w gruncie przestrzeń dla nowej rury z polietylenu. Nowy przewód wsuwa się dokładnie na miejsce rozkruszonego, bez rozkopywania całej trasy.
Ponieważ stara rura zostaje zniszczona, kraking jest metodą wymiany, a nie renowacji. To zasadnicza różnica względem sliplining czy reliningu, gdzie stary przewód pełni rolę osłony dla nowej rury.
Kiedy kraking rurociągów jest niezbędny?
Po tę metodę sięga się tam, gdzie rury nie da się już odnowić od środka:
- rura jest zapadnięta, połamana lub silnie zdeformowana,
- materiał (np. mocno skorodowane żeliwo, kamionka) uniemożliwia wykładzinę,
- trzeba zwiększyć przepustowość, czyli zamontować rurę o większej średnicy,
- zależy nam na zachowaniu istniejącej trasy bez odkopywania jej na całej długości.
Kraking rur stosuje się zarówno w kanalizacji grawitacyjnej, jak i w sieciach wodociągowych – kraking wodociągu bywa jedynym sposobem na wymianę przewodu biegnącego pod jezdnią lub torowiskiem. Ostateczną decyzję zawsze poprzedza inspekcja TV kanalizacji, która pokazuje, czy rura kwalifikuje się jeszcze do renowacji, czy konieczna jest już wymiana.
Czym kraking różni się od renowacji rura w rurze?
Najprościej rozróżnić te metody po tym, co dzieje się ze starą rurą:
- Renowacja (sliplining, relining, rękaw CIPP) – stara rura zostaje na miejscu jako osłona, a nowa wykładzina powstaje w jej wnętrzu; przekrój zwykle nieco się zmniejsza.
- Kraking – stara rura zostaje rozkruszona i zastąpiona nową; średnicę można utrzymać lub zwiększyć.
Dlatego gdy przewód zachował geometrię, sięga się po tańszą renowację rękawem CIPP, a kraking rezerwuje dla przypadków, w których renowacja nie wchodzi już w grę.
Jak przebiega kraking krok po kroku?
- Inspekcja i ocena – potwierdzenie, że rura wymaga wymiany, nie renowacji.
- Wykopy montażowe – przygotowanie niewielkiego wykopu startowego i odbiorczego.
- Wprowadzenie głowicy – połączenie głowicy rozkruszającej z nową rurą.
- Rozkruszenie i wciąganie – przeciągnięcie głowicy przez stary przewód z jednoczesnym wprowadzeniem nowej rury.
- Wpięcie przyłączy i kontrola – odtworzenie połączeń i sprawdzenie szczelności.
Kraking to jedna z technik bezwykopowej naprawy i wymiany rur. O tym, kiedy w ogóle opłaca się wariant bezwykopowy zamiast klasycznego wykopu, piszemy w osobnym wpisie o wyborze między renowacją bezwykopową a tradycyjnym wykopem.
Najczęściej zadawane pytania
Co to jest kraking rurociągu?
To bezwykopowa metoda wymiany rury – głowica rozkrusza stary przewód, rozpycha odłamki w grunt i wciąga na jego miejsce nową rurę, bez odkopywania całej trasy.
Kraking, cracking i berstlining – czy to ta sama metoda?
Tak. Kraking to spolszczenie angielskiego terminu cracking (a dokładniej pipe bursting), natomiast berstlining to nazwa używana w krajach niemieckojęzycznych. Wszystkie trzy określają tę samą technologię rozkruszania starej rury i wciągania nowej.
Na czym polega kraking w kanalizacji?
Głowica rozkruszająca jest przeciągana przez stary kanał z siłownika ustawionego w wykopie odbiorczym. Za głowicą wciągana jest nowa rura z polietylenu, która natychmiast zajmuje miejsce rozkruszonego przewodu.
Czy kraking pozwala zwiększyć średnicę rury?
Tak. Ponieważ stara rura zostaje rozkruszona i rozepchnięta w grunt, na jej miejsce można wprowadzić przewód o większej średnicy niż pierwotny.
Czy kraking wymaga wykopów?
Potrzebne są jedynie niewielkie wykopy startowy i odbiorczy dla siłownika i głowicy – trasa między nimi pozostaje nienaruszona.
Czy kraking nadaje się do sieci wodociągowych?
Tak. Kraking wodociągu wykonuje się analogicznie jak w kanalizacji, a nowy przewód PE spełnia wymagania dla rurociągów ciśnieniowych. Konieczne jest wcześniejsze wyłączenie odcinka z eksploatacji.
Kiedy kraking nie jest zalecany?
Gdy w bliskim sąsiedztwie rurociągu znajdują się inne sieci lub obiekty, które mogłyby ucierpieć od rozpychania gruntu. W takich miejscach bezpieczniejsze bywają metody renowacyjne.
